Xu Hướng 2/2023 # Lịch Sử Những Giòng Gà Mỹ (Gà Hatch) # Top 3 View | Raffles-design.edu.vn

Xu Hướng 2/2023 # Lịch Sử Những Giòng Gà Mỹ (Gà Hatch) # Top 3 View

Bạn đang xem bài viết Lịch Sử Những Giòng Gà Mỹ (Gà Hatch) được cập nhật mới nhất trên website Raffles-design.edu.vn. Hy vọng những thông tin mà chúng tôi đã chia sẻ là hữu ích với bạn. Nếu nội dung hay, ý nghĩa bạn hãy chia sẻ với bạn bè của mình và luôn theo dõi, ủng hộ chúng tôi để cập nhật những thông tin mới nhất.

Trong bài đặc biệt chú ý đế giòng McLean Hatch là giòng Hatch từ ông Hatch tặng McLean và cũng nói sơ nguồn gốc giòng gà Hatch. Thứ tự đọc những bài về các giống gà bạn cũng sẽ lần lần học được những cách pha tạo của người Hoa Kỳ, và đặc tính của từng giống gà.

Từ giòng Hatch căn bản, nhiều giòng hatch được thành hình, Gilmore Hatch, Garald Hatch … Trong đó có McLean Hatch

McLean Hatch

Lúc nào cũng có nhiều người ham thích hiểu biết về sự lai tạo của những giong gà tuy rằng, những kiến thức này chẳng mang giá trị thực dụng bao nhiêu. Qua những bức thư và cuộc đối thoại tôi đã trả lời nhiều lần về giòng Hatch Mc Lean; tuy vậy nhiều người vẫn tiếp tục hỏi và đôi khi sự thất về giống gà này đôi khi bị bóp méo. Tôi có những tài liệu ghi chép về sự hình thành này, tôi trình bày tất cả sự thật một lần. Để tránh nghi ngờ về mục đích của bài viết này, tôi xin khẳng định, nuôi gà là một môn giải trí của tôi, tôi chẳng bao giờ bán con gà nào và chỉ nuôi vừa đủ. Khoảng đầu thập niên 1930, hai ông E.S. Hatch và Mr. E.T. Mclean gặp nhau tại sàn thị trường chứng khoán. Để kết tình bằng hữu ông Hatch đã tặng ông Mc Lean, ông Hatch ít khi cho con gà nào lọt ra ngoài. Lúc đó Gà Hatch tạo bởi bốn giong căn bản a- Giòng Kearny tạo bởi dòng Mike Kearny tư Ái Nhĩ Lan ; dòng này gồm hai do`ng, ngực đỏ và ngực đỏ nhạt b- Dòng the Herman Duryea còn gọi Boston roundhead c- Dòng Thompson chân xanh

Từ đó đến giờ những dòng Hatch nào pha từ bốn dòng đó tôi gọi là “hàng trực tiếp ” Straight Stuff”

Vào những ngày đó, gà thường đá dao ngắn khoảng hai ba phân nên con gà đá nặng đòn và lỳ được đặt ưu tiên, con gà Hatch có đủ những đặc tính này. Thêm vào đó ông Mc Lean them bớt vào thành phần gà Hatch này để cải tiến cho theo kịp mặt trận. Con gà MCLean Hatch thành gio&’ng tuy lì và nặng đòn nhưng bị them vào những khuyết điểm, đá để đầu thấp, chậm cựa, đôi khi đá bậy mấy cha^nb trước khi vào những chiêu ruột của nó. Điều dễ hiểu khi mặt trận gà đá mỗi ngày mỗi tăng tốc độ, con gà Mc Lean Hatch ngày càng vô dụng nếu mang đá rặt dòng, ngày nay con McLean Hatch chỉ dung để pha gà ra trường Ted McLean mua trại gà ở Maryland, một trong những trại gà tân tiến nhất thời bấy giờ và tôi cũng mua một trại gần đó, McLean cho tôi cặp ba gà Hatch của ông ta. Mỗi tuần tôi lại thăm trại McLean hai lần và tôi đến gần như mỗi ngày khi vào mùa đá. Tôi và McLean có một thời khóa biểu kín mít khi vào mùa, lúc nào trong nhà cũng đầy gà đang sửa soạn ra trường. Mỗi năm, năm nào cũng tạo và thử dòng mới, nhiều dòng đã cho ra những con gà siêu đẳng. Nhưng với ông McLean những giòng gà này một khi có một con chạy là ông cắt cổ nghuyên giòng; nhiều, rất nhiều gà đã bị giết. Năm 1954 ông nghỉ hưu chỉ còn giòng căn bản “straight stuff” ông cho tôi tất cả gà của ông.

(Nguồn: sưu tầm-Sư Vương phỏng dịch)

Lịch Sử Những Giòng Gà Mỹ (Gà Bobby Boles)

Bobby Boles và những giòng gà Asil

Những giòng gà Mỹ thường gắn liền với những sư kê lừng danh đã tạo thành nó. Một sư kê thượng đẳng ông Bobby Boles và giòng Bobby Asil đã một thời làm mưa gió trên những sới gà lớn khắp Hoa Kỳ. Tên tuổi Bobby không còn gì nghi ngờ, trong khi đó giòng gà Bobby Asil sau khi ông qua đời , dù rằng ông ta đã trình bày phương pháp cản gà của ông ta, tuy nhiên vẫn còn mang ít nhiều bí ẩn qua phương pháp lọc lựa, pha trộn của ông ta. Có sư kê đã từng nói: ” Gà đó phương pháp đó Bobby làm được, người khác cũng làm được , nếu biết giết loại con nào.” Tôi sẽ dịch tóm tắt nguồn gốc và thành tích giòng gà của ông này. Sau đó qua một phần khác tôi sẽ dịch phần hỏi đáp về quan niệm và phương pháp của ông ta trong việc cản gà.

Bobby Boles một sư kê đi vào truyền thuyết Viết bởi Just Jack (tháng Tư 2003, The Feathered Warrior) Phỏng dịch: Sư Vương Phim gà Boles, Bobby

http://www.youtube.com/watch?v=EzYXXP0h_Nk

BY JUST JACK (April 2003, The Feathered Warrior)

Bob Boles, một sư kê đi vào truyền thuyết, mang giòng máu của Black Bart một giang hồ đại đạo. Trong một khoảng thời gian Bob và Vlarence (em) và luật sư Jim Vizzard, đă thêm vào hai chữ “Black Bart” và hợp thức hóa ta.i tòa khi tất cả những tạp chí về gà đá, phóng sự gà đá muốn viết về ông ta. Khi tôi hỏi tại sao lấy hai chữ “Black Bart” , ông ta đưa gia phả ra có ghi sau nội chiến, ông nội và người anh đã đến thành phố Denver, và mọi người đã biết đến với tên “Black Bart” kẻ sống ngoài vòng pháp luật. Một trong những kỳ tích của “Black Bart” là mang giầy bốt ngược đi 15Km trên tuyết làm cho những người truy lùng đi lộn đường. Trong khoảng thời gian 1990 khi tôi thăm BOB và Susan, Bob có một con gà trong đội ngũ chiến kê tên “Black Bart” và một con gà màu đậm ông ta đặt tên “Black Stabbers’ mating.” ” Sản phẩm của Ô Đâm”. Bob nói “Black Bart” và “Black Stabber” cùng với con Aseel ” Spanish Miner Blue” (“Xám Thợ Mỏ Tây ban Nha”) với 26 chiến công, bộ ba này cách đây 50 năm là ba con kê vương lừng lẫy nhất mà ông ta từng tạo ra. Theo ông ta “Black Bart ” là con gà đá đều nhất nhưng chạn quá to. He mang Bart đá sáu lần, Bart bị gẫy chân và sau đó được đeo kiếm với một cục u lớn đi đá, Bart thắng ba lần nữa. Bart là con gà có trong Video (xem phía trên). Bob thích mang gà to đi dự giải trong trường hợp có người nào muốn đá “xả chạn” ăn tiền , đôi khi có con lên tới hơn ba k‎ lô gần bốn k‎í. Black Bart đã thắng như vậy hơn chín lần và lại ẩn tích khi Bob về nghỉ dưỡng bệnh xả hơi Rubben và tôi giữ hai con gà này “Black Bart” , “Back Stabber” và một số con khác sau khi Susan phân phối gà. Bọn tôi giữ cản mái cho đến khi cả hai qua đời năm năm sau đó. Hi vọng hậu duệ những con này sẽ nuôi dưỡng những truyền thuyết về Bobby Boles sống mãi.

Kế hoạch Black Bart Boles cho năm 2003 “Black Bart” Boles cản ra “Black Bart” 1989 từ con gà già đã thắng 30 hội gà ( tham dự 35 derbies) trong khoảng 1990-1992. Và những trận gà kết. Lão tướng Bart tiếp tục tạo chiến công cho đến khi tám tuổi (64 tuổi người). Bart gãy giò trong trận thứ sáu nhưng tiếp tục thắng. Cho mãi đến năm 1994 vẫn còn thắng ba trận. Bobby không thấy gà Bart “tuột” như người ta nghĩ so với những con gà nhỏ pha 3/8 gà Đông Phương như con gà “đâm lưng”) Những đại danh lừng lẫy nhất từ những con ½ Aseel hay 5/8 gà Đông Phương như Black Bart ****. Cựa Black Bart chỉ địa giống con gà nọc Polecat B.B tôi bắt từ Bob. Tôi cản Bart với con mái ô Ghan Aseel cho đến khi Bart qua đời năm ngoái. Tôi lựa được bộ ba xuất sắc từ cặp gà này. Tôi tiếp tục cản với những gà mái khác của Bobby để giữ giòng trong toàn bộ gia phả của Bobby. Trong đó có những mái như Fardown. Jasil-Aseel, hai con gà mái giống Nhật Bản mà Bobby nói xuất phát từ giòng ” Người chăm cây Nhật Bản” đã tạo những con gà danh Jaseels (Japaneses Asil) và giòng Boxwood. Sonny Hancock có giòng gà này và tài nghệ vẫn nổi bật trong những trận so tài. Tôi may mắn có được giống con mái của Sonny Hancocks mà ông ta cho người bạn tôi mượn đá gà mái $500 với con gà Hatch. Đòn lớn con gà Jap thắng dễ dàng. Sau đó nó sinh ra những con trống “Zoomer” mà bạn tôi đem đá. CÁch đây ba năm ông ta tặng tôi vài con mái . Những gà con sản phẩm của Black Bart đều xuất sắc, nhất là những con gà từ mái Đông phương và Bart-Hancocks. Những con này đá cực mau và có thể đá tiến hay thụt lui. Tôi dành hẳn hai thửa đất để nuôi gia đình ông “Bart”

*** Phương pháp cản và lựa gà của Boles cũng như Kenny Troiano cho thấy nếu biết cách lọc lựa gà 50/50 Á Châu, vẫn đá thắng gà khác dễ dàng, không cứ phải 75% hay 100% gà Mỹ hay gà khác nếu biết tận dụng ưu thế lai và phương pháp lai tạo, bất kể bao nhiêu phần.

Nhìn vào ông Bobby Boles và người anh thì thấy họ chẳng phải đại gia, chỉ là nguoi bán xăng và anh thợ hớt tóc bình thường, với kiến thức học hỏi, sáng kiến, kiên nhẫn và chăm chỉ BB Boles đã gây rúng động những trường gà Mỹ trong khoảng thời gian dài; vì vậy những lý do người Mỹ nhiều tiền, người Mỹ nhiều phương tiện…nên họ làm được chỉ là sự bào chữa, làm những gì mình làm được. Bảo thủ là một điều tốt nhưng bảo thủ không nên là lý do ngăn chận kiến thức và phát triển như vậy không là bảo thủ mà là hủ hóa, mở rộng cánh tay cũng như kiến thức, cạnh tranh, tiếp xúc sẽ có lợi cho tất cả . Phần kế tiếp sẽ nói về những đại gia dầu hỏa TX qua Ấn Độ, Nhật … lùa hết mấy giống Asil về xây trại 3 mẫu đất để tạo giống gà triệt gà Boles. Với tiền và phương tiện họ mua được thời gian nhưng chỉ mua được với giới hạn, họ không thể mua được 13 năm giá trị của Boles. Những tấm chi phiếu không ghi tiền để mua gà Boles (lên đến $100.000 đô thời đó), nhưng câu trả lời của Boles vẫn là ” Cám ơn, gà không bán”, Boles không bán vì hãnh diện, gắn bó với giòng gà, không phải vì chê tiền hay giàu có. Đó là đặc điểm và tính chất của những sư kê Mỹ họ học hỏi, tìm tòi, chăm chỉ, kiên nhẫn; họ bỏ tiền, số tiền rất lớn để mua những con gà họ cần dùng để gây giống phát triển giòng gà họ, họ không mua gà mắc tiền để đem đi đá với hi vọng kiếm lời. Dĩ nhiên chỗ nào có tiền là có điếm gà, trộm gà, có người dùng tiền ép gà, bỏ ngoài những điều đó riêng tôi, tôi học được và phục họ rất nhiều về sự học hỏi, kiên nhẫn, chăm chỉ cũng như những hãnh diện có cơ sở của họ. Ông BB mất 13 năm để tạo và hoàn chỉnh giòng gà, không ai bảo đảm cho ông ta là ông ta sẽ thành công và dĩ nhiên tài liệu khi đó ít hơn bây giờ. Ông BB còn là người rất chăm chỉ, Trong bài phần tới có nói ông BB thành công, trong những người thành công ông là người xứng đáng vì ngoài sáng kiến, kiên nhẫn, ông ta rất chăm chỉ.

Ban đầu người nghĩ Bobby “ăn hên” hay cho tới khi con gà nọc Nick het xí quách thì mọi việc bi`nh thường. Đừng mơ, BoB thắng và thắng và thắng. Suốt 40, 50, 60 Cali chỗ nào cũng đá gà, sư kê đến dự giải nào mà gặp Bobby Boles là bỏ gà vô giỏ xách về, hay đi đá trường khác cho khỏe. Sư kê họp lại bàn bắt Bobby muốn dự giải phải đập giò một con. Cali đa số chơi cựa 4 phân, họ bầu chơi cựa dài hơn với hi vọng ngưng đà thắng thế của Bobby. Đoán coi ? Thường gà Bobby thắng cần 3,4 chân, thì bây giờ chơi cựa dài đối thủ chết trên trời hay trong 1,2 chân. Kế hoạch bị tổ trác. Bobby thường bị nạn gà to chạn, 2,5 kg – 3 kg, họ mang gà nhỏ đi đá. Tôi biết Bob nên không bao giờ lại gần, vì không thấy được cánh rừng khi ngồi gốc cây. Thập niên 50 Bob đá khắp ca li say cơn chiến thắng, trường nào ông cũng biết và không biết ông ta xuất hiện lúc nào, ông ta lên tận bang Oregon, ông ta thường đá trường Rosenburg, trường này lâu đời nằm tầng trên của một vựa lúa, mọi chuyện tốt đẹp cho đến khi chủ trường tò tí te với vợ một sư kê, anh này đốt luôn trường gà. Bobby qua Oklahoma, chủ trường là Frank Cutsinger. Bobby cần một vương miện mới, như mọi người đoán ông ta sẽ rút súng mau hơn Jessie James, ông thử vài lần rồi rốt cuộc trường gà cũng chỉ có mình ông chơi. Frank Cutsinger rất chiều đãi Bobby, đưa đón, có khi qua tận Cali. Frank Cutsinger chiều đãi cả hai anh em. Tại một giải ở OK Frank Cutsinger xin Bobby một điều, xin một con gà đi đá (gà pha). Bobby nể quá đành cho một con Kể từ đo Bobby không cho ai lân la lại gần. 24 tiếng đồng hồ sau con gà đó có mặt ở trại gà giống Kansas và có bát đại mỹ nhân nằm chờ (8 con mái bổn hàng đầu). Nở ra những con gà tung hoành thiên hạ. Họ liền đem cận huyết ra con nhiều con …vọt. Tại sao ? Năm sau đó họ cản những chiến kê này với gà mái con, nhiều gà con bỏ chạy, sao vậy? Vì gà Á Châu thuộc giống khác, gà pha không cản cận huyết được tương tự như trường hợp những con la (lừa lai ngựa) ***

Ông nội của Jessie Horta rất thích đá gà và luôn tìm cách theo Bobby đi đá mọi chỗ, bọn tôi gọi là “Nội Horta”, ông ta theo gà Bobby rất nhiều tiền. Có một lần Bobby mang con gà danh Pyle ½ máu Mễ 1/2 máu Asil ra sới Shell Creek. Gà Pyle đụng với gà Texas, những tay nhà giàu và vua giàu hỏa; thả gà ,con gà Texas bay ngang sới qua bên kia , chém mấy chiêu tử thần để đưa con gà Pyle du địa phủ, con Pyle bị mấy nhát, không đụng đậy. Bobby tay run rẩy ôm con gà nhấc đầu lên tay phải đỡ cổ. Mấy tay nhà giàu hô liên tiếp mấy kèo 1000 đô một kèo (thập niên 50). Nội Horta chơi luôn ; tôi lúc đó nghĩ bụng chắc cha nội Mễ Tây Cơ này nhậu nhiều Tequilla quá rồi xỉn, ai bỏ bạc ngàn vô con gà chết. Bobby để nhẹ con gà xuống, bên kia con gà Texas thấy đối thủ nằm gục lie`n vung kiếm bay thẳng ngang sới lần nữa, lần này bay hết tốc lực, bay thấp hơn chút , không kiểm soát. Gà Pyle của Bobby nạp vô con gà Texas một phát và giết con gà Texas tại chỗ, chết cứng, chết ngắc, chết đến nỗi chân không giãy chút nào. Tôi chỉ biết trợn tròn mắt trong đầu “chúa ơi, trời ơi” Chiến thắng vẻ vang nhất của con gà hàng đầu Pyle thắng 16 độ.

Bobby trên đà chiến thắng, phải gọi là thắng theo ‎‎y’ muốn. Chẳng bao lâu mấy đại gia muốn mướn Bob cản gà nhưng đều bị từ chối, Bob không cần ai, Bob không bán gà. Mấy thằng mất dạy, điếm gà, mấy đứa ăn cắp ri`nh Bob ngày đêm chờ sơ hở. Trong những ngày đầu Bob lái chiếc station wagon (loại giống xe khách nhỏ) đến dự nhiều giải đá gà và 95% ẵm tiền về. Bob nhiều lúc cá $5, $10 nhỏ nhỏ và khỏi phải chấp. Mấy người khác cầm 50, 60, $100 phóng trước khi thả gà. Bob chỉ cáp được độ nhỏ $100, $50 trừ khi ông đá ngoài Cali. Nhưng cũng không lâu Bob cũng đá nhỏ được thôi và cũng không bắt thêm được đồng nào ngoài trừ khi chấp nhiều. Vài năm sau con gà nọc Nick, Bob cũng ba*’t được vài độ lớn. Những sau đó tin dũ đi mau, người ta chuyền miệng chạy hết. Bob mang 22,23 con đi* dự giải, có khi ghi hai giải , có khi bỏ một giải, nhưng làm cách nào cũng ẵm hết tiễn. Gà mang đi cố móc được đồng nào hay đồng đó. Mang 22,23 con đi đá thua chừng một hai con, nhiều khi chẳng thua con nào. Bob thắng nhiều quá làm ông ta đâm ra không quen thua, khi thua một trận ông ta nhiều khi kêu như lợn. Bob xứng đáng chiến thắng. Trong lịch sử đá gà chắc chẳng ai bỏ nhiều công sức cũng như tâm trí như ông ta.

Nghe thiệt đã làm sao, đội Texans này kiếm đâu ở Kentucky hay Tennesse ra mấy con gà quái quỉ này. Tôi và anh bạn nghe phong thanh có trận so tài ở Bakerfields (thành phố phía bắc Cali nơi mới có anh sư kê bị gà chém chết). Tại một nơi hẻo lánh dưới bóng mấy cây Gòn, cuộc chiến diễn ra; phải công nhận mấy con gà này đá như trực thăng. Mấy con gà này bay thẳng lên không khoảng một mét, gà Boles đứng chờ dưới đất; con gà bay sớt qua chém mấy nhát rồi ngừng lại trên không bay thụt lùi, quay đầu bay thấp sát lại chém và đá tiếp, tất cả hành động sảy ra liên tục chân con gà bay không hề chạm đất, nó chém gà Bobby mấy nhát; nhưng rồi trước sau cũng phải đáp, không gà nào trên không mãi được. Chân vừa chạm đất gà Bobby như vịt gặp trùn, gà nào sáp lại đá tay đôi với gà Bobby sẽ thành thịt bằm. Tôi quên kết quả cuộc chiến, chỉ nhớ gà Bobby thắng nhiều lắm, chỉ thua một, huề một. Gà họ xả thịt vài con gà Bob, nhưng những con này chịu cựa rất giỏi và da thì như da trâu. Tôi chưa từng thấy gà gì như vậy, chưa thấy trước đó, chưa thấy sau này và cho đến bây giờ vẫn không gặp. Tôi chẳng hiểu gà Bob cản từ gà gì hay trên trời rơi xuống. Đối với Bobby đây chỉ là một ngày đi làm lãnh lương.

Nhiều nguời muốn biết một số dữ kiện thật về gà của Bobby. Nhiều nguời nói Bobby pha gà rừng, chỉ có khùng mới pha gà rừng đem đi đá. Jack lại nhà Bob nhiều lần nhưng con gà nhìn giống gà rừng chạy trong sân của Bob là gà Mễ, Bob thích gà Mễ, loại gà Mễ nhìn giống gà rừng, Bob pha gà Mễ để nhỏ bớt, gà Bob to quá. Đừng tin Bob nhiều , ông ta hay đánh lạc huớng. Bob có lúc nuôi gà Pun Japs, ông ta xem và np’i gà này biết đá ông ta pha thử nhưng gà nhát. Chôn hết.

Pha Asil, Shamo, bob làm đuợc mình làm đuợc khó là lựa con nào bỏ con nào. Muốn biết? Gà hụp, chui, gà lòn, gà không nhạy cựa, gà đá nguời, thịt hết; giòng gà “lâu năm” cũng chẳng giữ nếu chẳng có gì hay để khởi đầu. Một ví dụ nữa, khi Bob qua đời, một số gà chiến bob để nuôi không giết; vợ bob mang bán một ít, Jack mua vài con chọn gà tía thôi không lấy gà màu đậm, sau mua thêm thấy gà đậm lại đắt hơn bèn đổi ý mua hết cả đậm lẫn màu tía. Nếu Jack biết đuợc mấy con đó cùng bầy. Mua về thắng bốn con, muớn sư kê chuyên nuôi gà Á Châu thắng đuợc tám con. Con gà Bob nuôi thắng vì nhiều yếu tố không phải chỉ ở con gà. Ngựa sắp tới mùa đua, ngựa sắp ở cổng đua. Khi nào có dịp tôi sẽ kể tiếp nhiều câu chuyện, nhiều yếu tố đưa Bob đến thành công. Bob có nhiều bí mật để đạt chiến thắng ; ngày ngày Bob vẫn cột dây thả gà.

Một Trận Đá Gà Lịch Sử

. Trở Lại Trang hồi ký

    

Trở Lại Trang Chính

MỘT TRẬN ĐÁ GÀ LỊCH SỬ

Vào khoảng tháng hai năm 1941. Vừa ăn Tết Nguyên Đán xong, không khí Tết còn phảng phất, những sòng bài ăn thua lớn sát phạt nhau dữ dội, nay không còn đánh công khai lộ thiên như mấy ngày xuân, mà rút vào nhà, thường chơi vào đêm tối hoặc khởi sự vào xế trưa. Đồng ruộng phẳng phiu sau mùa lúa và mùa dưa hấu bán vào dịp Tết, lúc nầy người nông dân của xứ Bà Bài và các vùng khác hoàn toàn rảnh rỗi, họ chăm chú vào việc đá gà ăn tiền, hốt me, chơi đề mười hai con.

     Khí trời của tháng giêng âm lịch vẫn còn mát mẻ, khô ráo, lại không có công việc gì đáng làm. Thời điểm nầy các trường gà mọc lên khắp nơi. Ông Hương Tuần ở ấp Bà Bài mở một trường gà đồ sộ, nói là trường gà, thật sự là một cái “xẹt” có đủ thứ môn chơi cờ bạc, mà chủ yếu là ban ngày chơi đá gà mà là gà đòn. Chín mười giờ sáng đến ba bốn giờ chiều mới chấm dứt. Sau khi ăn cơm chiều xong, thiên hạ gây vào đánh bạc. Có hai thứ đánh bạc tạm gọi là thanh lịch không ồn ào, không chụp giựt, đó là hốt me và đánh đề mười hai con.

Cái Tết năm 41, xứ Bà Bài trúng mùa lúa lại trúng luôn mùa dưa hấu gọi là trúng cá cặp. Chưa hết mấy tháng trước, mùa nước nổi lêu bêu dân cư ở đây lại trúng luôn mùa thủy lợi, đánh bắt được cá nhiều bán không hết đến đổi phải đổ thành đống phơi làm phân. Hèn chi cái Tết năm đó huy hoàng, cờ bạc và nhậu thả cửa không còn kể trời đất là gì. Trọn tháng giêng ăn chơi xả láng, lại kéo sang tháng hai nữa.

Trong một chuyến viếng thăm xã giao và đưa đội banh sang đấu giao hữu với quận Gòi Tà Lập thuộc tỉnh Tà Keo của xứ Chùa Tháp. Ông Hương Tuần của xứ Bà Bài đem chuông đi đấm xứ người rất thành công, đội banh của ông đấu hai trận đều thắng cả.

Ông Quận Trưởng Gòi Tà Lập thết đãi linh đình và hỏi ông Hương Tuần :

– Xứ của anh có chơi đá gà không ?

– Lúc nầy là mùa đá gà ở xứ tôi. Ông Hương Tuần đáp.

– Ông tổ chức trường gà, tôi sẽ hướng dẫn dân tôi đến chơi đá gà với dân của ông nhá ?

Ông Hương Tuần đồng ý ngay. Ông vừa khai mạc trường gà mới có mấy ngày lại lên đây chơi đá banh giao hữu. Hai bên hẹn ước, nửa tháng sau sẽ có cuộc đá gà lịch sử của hai dân tộc ở vùng biên giới.

Ấp Bà Bài cách Gòi Tà Lập chừng hai mươi cây số đường ruộng, cách biên giới chỉ có một cây số rưỡi. Đường ruộng phẳng phiu, thuận tiện cho việc dùng xe bò làm phương tiện di chuyển.

Ông Hương Tuần cho người thông báo các lò nuôi gà nổi tiếng ở khắp nơi trong tỉnh đưa gà về ấp Bà Bài quyết ăn thua đủ với dân Miên Gòi Tà Lập. Ông Sáu Thiện, em rể của ông Hương Tuần ở Nhà Bàng, nổi tiếng là ông thầy, ông tổ của môn đá gà, đá cá lia thia. Ông Sáu Thiện còn là một thầy bùa, thầy ngải, ông cũng đã luyện thành công thiên linh cái để chửa bệnh cứu nhơn độ thế mà không khi nào lấy tiền của ai. Danh tiếng của ông Sáu Thiện cả vùng bẩy núi và nhiều nơi khác đều biết. Ông đem ba con gà chiến nhứt của ông ra ấp Bà Bài trước ngày đấu đá đúng một tuần lễ. Ông Sáu Thiện cưng nhứt là con gà chuối, lông dài mướt, mồng đỏ trông khí phách như ông Quan Vân Trường thời Tam Quốc. Con gà thứ hai là con gà ô, chân vàng rất dữ tợn như Trương Phi mỗi khi nó lâm trận đá. Con gà thứ ba, xám tro, mỏ vàng, chân vàng, con gà nầy từng đá thắng năm trận, đầu cổ, nách chân đều có thương tích.

Bây giờ con gà xám tro cũng như một lão tướng có nhiều kinh nghiệm trận mạc, nhưng sức dai không bằng con gà chuối non vừa mới lớn rất ư là sung sức. Hơn nữa, người ta chỉ vô nghệ phun nghệ cho các con gà nòi, đàng nầy ông Sáu Thiện còn phun thêm ngải trắng nữa cho các con gà chiến. Ông chăm sóc nó còn hơn là lo cho vợ con. Ông chăm sóc từng li từng tí một, từ miếng ăn thức uống, ông lại cho gà ăn thêm lá ngải, loại ngải trắng trị bá bịnh, đặc biệt là bịnh tức, đau nhức, ngải trắng trị rất tài. Người nào khi lâm trận đánh đấm với đám có võ nghệ mà lại có vô bùa, vô ngải hoặc vô cà tha, nếu có ngậm ngải trong miệng thì không sợ đối phương thôi miên hay dùng bùa ngải làm mê hoặc, choáng váng, mắt nhảy đom đóm. Có ngậm ngải trắng sẽ hóa giải mọi thứ bùa ngải của đối phương và rất vững tâm lâm trận đấm đá. Ông Sáu Thiện còn cho đám đệ tử và những người hâm mộ ông biết ông là bậc sư tổ của các loại ngải bùa, kể cả bùa Lỗ Ban ông Sáu Thiện cũng không ngán chút xíu nào.

Trước khi đem ba con gà chiến ra ấp Bà Bài. Ông tuyên bố như đinh đóng cột, lần nầy chắc ăn như bắp dù gà bọn Miên có vô bùa ngải, cà tha thì gà ông cũng vẫn thắng.

Người ta quần gà thường có một buổi sáng, đàng nầy ông Sáu Thiện  quần  gà chiến  của  ông  sáng, chiều và đôi  khi cả buổi trưa nữa. Thỉnh thoảng ông ngậm nước ngải ngâm rượu, đọc thần chú rồi phun vào nách, chân và sau cùng vào đầu gà. Các con gà nòi nầy thịt da rung rung và lắc đầu qua lại, sau đó chúng như hăng tiết gáy vang, cánh vỗ bành bạch. Ai xem ông Sáu Thiện tập luyện gà đá mà không mê.

Mấy chục người của xã Thới Sơn, vùng Cầu Sắt, gần nhà ông Sáu Thiện biết tin ông đem ba con gà tham chiến với dân Miên lần nầy. Họ xin ghi vô danh sách đá độ, kẻ nhiều người ít cộng chung cũng được vài trăm đồng bạc Đông Dương. Lúc bấy giờ một mét vải chỉ có mấy cắc, một con bò cũng có vài chục đồng thôi. Thế mà danh sách theo đá con gà chuối lên hơn hai trăm. Còn con gà ô, cũng được một trăm hai. Con gà xám tro cũng xấp xỉ một trăm. Mọi người phải lên danh sách trước được ưu tiên ăn thua. Mỗi trận đấu, có khi bên nầy đá nhiều tiền hơn bên đối phương, hai ghi sau sẽ bị rút ra.

Ông Sáu Thiện đem gà ra Bà Bài sớm để có thời giờ tập luyện chúng cho quen chỗ, khí hậu. Ông Hương Tuần che thêm rạp. Ghe xuồng tấp nập tới lui, đậu san sát nhau. Từ những vùng xa như miệt Long Khánh, Hồng Ngự đi phải mất trọn một ngày mới tới được ấp Bà Bài. Cách ngày đá gà chánh thức hai ba ngày, dân chúng tứ xứ tụ tập về đây. Ông Hương Tuần cho làm vài con bò đãi khách. Ai nấy cùng mong cho mau đến ngày quan trọng nhứt của vùng nầy.

Đây là lần đầu tiên, trường gà ở nhà ông Hương Tuần có tính cách thật đại chúng, qui tụ đủ mọi bộ mặt, loại sư tổ của nghề đá gà. Trước một ngày, từ Gòi Tà Lập với hai thớt tượng, hơn hai chục người ngồi trên lưng tượng cùng với hàng chục túi bàng đựng gà đá trong đó đi xuống ấp Bà Bài. Dân Bà Bài có dịp chiêm ngưỡng hai con voi to với hai cặp ngà dài cong vút. Người  ta  tin tưởng  rằng  voi  là thần linh mang đến điềm lành. Ông bà mình đã xếp loại, voi là con vật lớn đứng hàng thứ tư trong trời đất: nhứt điểu, nhì ngư, tam xà, tứ tượng. Ở vùng Châu Đốc có nơi gọi Ông Tượng, có nơi gọi là Ông Voi, không ai dám gọi là con voi, con tượng bao giờ.

Vùng Thất Sơn, bảy núi, có núi Tượng mà lại cũng có núi Voi nữa. Núi Tượng thuộc xã Ba Chúc, từ vùng kinh Vĩnh Tế, xã Lạc Quốc đi bộ lên chừng bốn cây số. Núi Tượng là thánh địa của Đạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa, một hệ phái của Đạo Bửu Sơn Kỳ Hương, một tôn giáo dạy mọi tín đồ phải có hiếu nghĩa với tổ quốc, đồng bào, báo đền tứ ân. Vì vậy mới có tên gọi là Đạo Hiếu Nghĩa hoặc là Đạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa. Nơi đây, năm 1979, Khờ Me Đỏ đã tàn sát đồng bào tín hữu Đạo Hiếu Nghĩa lên đến gần một ngàn người. Còn gần Nhà Bàng cách chừng hơn một cây số, có một cái núi nhỏ gọi là núi Voi ở khu vực nầy, hồi thời chiến tranh, du kích Việt Cộng thường phục kích khi xe quân đội di chuyển vào Trung Tâm Huấn Luyện Chi Lăng hoặc quận Tri Tôn.

Người dân quê tin tưởng rằng hễ ai đạp được “cứt” voi thì bàn chân nứt nẻ sẽ lành hoặc phòng ngừa được bịnh nầy. Dân quê chỉ đi chân đất không có giày guốc nên ở lòng bàn chân và gót chân thường bị nứt nẻ. Có nhiều người còn tin rằng những đứa trẻ hay đau ốm, còm cõi, bụng ỏng, da méc tái xanh được chun qua bụng voi cũng trừ được các thứ bịnh ấy. Những đứa trẻ thuộc loại con cầu con khẩn “khó nuôi” và những bà bụng mang dạ chửa mà chun qua bụng voi cũng rất tốt xua đuổi được tà ma, bịnh tật.

Khi hai con voi của toán tiền đạo người Miên đi xuống trước, cả ấp Bà Bài như là ngày đại hội. Sáng hôm sau, từ Gòi Tà Lập hàng chục chiếc xe bò bóng loáng, tiếng lạc vang rền, ông Quận Trưởng cùng bà Quận và mấy chục người nữa lại mang theo nhiều con gà nòi chiến, tuyển lựa kỹ quyết ăn thua đủ. Mới hơn tám giờ sáng  có đến  trên hai trăm người tấp nập tề tụ về trường gà.

Ông Hương Tuần và một vị Thông Phán, một ông Cò ngồi một bên, ông Quận Trưởng với vài vị Chức Sắc của phía Miên và có một ông Lục, Sư của người Miên, ngồi một bên các vị nầy. Họ ngồi tại bàn danh dự chứng kiến ngày đá gà lịch sử.

Trong khi chờ đợi cáp độ giữa gà của người Miên và người Việt. Một độ đá mở màn giữa con gà nòi của đất Long Khánh với con gà của xứ Núi Sam. Trận đấu diễn ra rất hào hứng ngay từ hiệp đầu, danh sách đánh cá lên đến gần một trăm đồng. Trước đây những độ đá thường chỉ chừng năm, ba chục. Thiên hạ quăng bắt, đá “hàng xáo” ào ào tạo không khí vui tươi tưng bừng. Hai ông bà Quận Trưởng và các người Miên nói cười líu lo, tỏ vẻ thích thú, hài lòng trong cuộc đá gà lịch sử nầy.

Vừa hết hiệp hai, hai bên bắt gà cho nước và hiệp ba vừa bắt đầu con gà Long Khánh nhảy cao chém một nhát cựa vào đúng mắt trái của con gà Núi Sam, gục đầu lầm lũi, máu chảy ròng ròng và cuối cùng nó chạy vòng vòng không đá nữa, thế là thua. Trận mở màn chấm dứt. Trận thứ hai lại đúng con gà xám tro đá với con gà chuối của người Miên, mà con gà chuối nầy kể như là con gà trắng trông rất hung dữ, ông Lục người Miên, đọc kinh hay niệm chú gì đó. Bên nầy, ông Sáu Thiện cũng niệm thần chú bắt ấn và thổi nước ngải “phèo phèo” vào con gà xám tro, nó đứng lắc mình vươn đôi cánh như muốn gáy rồi lại thôi. Danh sách đánh cá lên gần năm trăm đồng Đông Dương. Riêng danh sách xã Thới Sơn Nhà Bàng của ông Sáu Thiện cũng lên đến hai trăm rồi. Hôm qua một người bạn thân của ông Sáu Thiện mê con gà xám tro nầy, ông đem bán một cặp bò được đâu sáu chục, ông theo hết với con gà ruột mà ông rất mê thích. Ông Hương Tuần cũng ghi vào danh sách một trăm, tờ giấy bộ lư tổ chản móc bóp lấy ra. Bên Miên gom góp lại chỉ có bốn trăm năm chục đồng, ông Hương Tuần rút bớt gần năm mươi đồng để cho độ đá được tiến hành ngay.

Mọi người như nín thở, chờ xem hai con gà chiến nầy tượng trưng cho trận đấu của hai sắc dân có máu mê đá gà ăn thua lớn.

Không biết ông Sáu Thiện đọc chú hay thì thầm điều gì đó với con gà xám tro đã từng ăn năm trận rồi. Trọng tài ra lệnh chuẩn bị. Hai bên vuốt lại lông gà nhắp nhắp vài cái để chúng nhìn gườm gườm nhau rồi cả hai buông gà ra nhẹ nhàng.

– Róc, róc, róc.

Con gà xám tro vừa xáp lá cà là nhảy cao nã ba phát liền vào mình, vào đầu và vào cổ con gà trắng chới với, nhưng nó là loại gà chịu đòn giỏi và còn lì lợm nữa. Nó nhanh nhẹn xỉa đầu vào nách con gà xám tro tránh sự tấn công của đối phương, chúng quần nhau, có thời giờ nghỉ ngơi, lấy lại phong độ. Mất mấy chục giây nó lựa thế quặp lưng vào đầu con gà xám tro nhảy tưng lên đá một phát như trời giáng. Nhưng may cho con gà xám tro, vì bị vướng vào nách, cái cựa dài của con gà trắng đâm rách sướt một đường dài chỉ đủ rướm máu, không gây thương tích trầm trọng cho đối phương. Có lẽ con gà xám tro như biết người biết ta, con gà trắng nầy không phải thứ dễ ăn như năm con gà trước đây. Hai con quần nhau lựa thế đá. Hết hiệp hai vẫn bất phân thắng bại.

Ông Sáu Thiện có vẻ lo, vì nếu trận đãu kéo dài e rằng con gà xám tro không đủ sức chịu đựng, nó thuộc vào loại lão tướng. Ông phun nước ngải, nước nghệ vào đầu, cổ, nách và chân cho mát. Ông dùng cái khăn thấm một chút nước banh mõ con xám tro cho uống vài giọt nước. Ông vẫn thì thầm với nó, mọi người xung quanh không biết ông nói gì. Ông lau lại đôi cựa. Sau một phút chăm sóc con xám tro coi bộ khỏe ra, khí thế hơn hiệp hai.

Mới  vào  hiệp ba, con gà trắng tấn công liền, con xám tro né kịp và nhanh như chớp, xoay mình mỏ quặp đúng vào cái đầu trọc lóc của con gà trắng, nhảy thật cao. Mọi người nghe một cái “bựt”, con gà trắng lăn đùng xuống đất, máu me đầy cổ  nó cố cựa quậy, muốn đứng lên nhưng không làm sao đứng lên được. Đôi mắt của nó nhìn trừng trừng vào con gà xám tro như trút bao hận thù. Trong khi đó, con xám tro tỉnh bơ đứng cạnh bên, đợi con gà trắng đứng lên là giáng đòn tấn công khác. Giống gà nòi rất có tinh thần anh hùng mã thượng không bao giờ tấn công thêm vào kẻ bại trận đang thoi thóp.

Trọng tài đếm đến tiếng thứ mười mà con gà trắng vẫn còn nằm dù chưa chết. Thế là con xám tro thắng trong vinh quang.

Trận đá thứ ba, một con gà ở Hồng Ngự đấu với con gà ở Cây Mít, chỉ có hai nước kết thúc trận đấu, con gà Hồng Ngự rượt con gà Cây Mít chạy có cờ.

Độ thứ tư giữa một con gà của dân Miên và một con gà của ông Năm Giỏi ở xã Mỹ Đức. Qua đến hiệp thứ tư con gà của ông Năm Giỏi bị con gà Gòi Tà Lập đâm chết giẫy đành đạch. Độ thứ tư này bên phía Việt Nam thua trên hai trăm.

Ông Hương Tuần đang nói chuyện với ông Quận Trưởng, ông Sáu Thiện khều nói nho í:

– Anh hai ơi ! Con gà chuối có độ rồi, nó đá với con gà cưng của ông Xã Trưởng ở Gòi Tà Lập. Danh sách lên đến tám trăm.

Ông Sáu Thiện hỏi tiếp :

– Anh hai đá độ nầy bao nhiêu ?

– Tao thêm cho đủ một ngàn nghe.

Ông Sáu Thiện gật đầu, lui ra, chuẩn bị trận đấu then chốt cuối ngày hôm đó.

Cả trường gà sôi nổi lên, ai cũng bàn tán. Với số tiền đá độ kỷ lục, trị giá bằng mấy chục con bò. Ông Quận Trưởng ngồi cũng không yên, đứng lên đi tới đi lui, xí xô với mấy người Miên đang làm danh sách trận đấu. Ông cũng móc bóp đưa mấy tờ giấy bạc, có lẽ cũng một hai trăm gì đó. Cả hai bên cho biết số tiền đánh cá ngang nhau rồi. Trận đấu sắp bắt đầu, khóa sổ, không lên danh sách nữa. Ai có đá thì đá “hàng xáo” ở ngoài.

Mặt ông Sáu Thiện như ngây như dại, nhìn đăm đăm vào con gà chuối, miệng nói thì thầm mà người ta nói ông Sáu đọc thần chú, khích tướng con gà chuối trước khi ra trận mạc. Ông vuốt đầu, vuốt lông, hôn nó. Con gà chớp mắt tỏ vẻ xúc động, nó lắc mình xù lông, chớp cánh liền mấy cái, cất tiếng gáy thanh tao. Ông Sáu Thiện sung sướng ra mặt, thấy con gà chiến số một của mình ngon lành, hiên ngang gáy vang. Mọi người lại bàn tán, trận đấu chưa bắt đầu mà con gà chuối đã gáy vang làm cho nhiều con gà khác cũng gáy tiếp theo. Con gà ghét tiếng gáy là như vậy đó.

Cả trường gà tăng thêm không khí sôi động. Bên phía ông Sáu Thiện quăng mười ăn bảy. Nhiều người Việt cũng như người Miên bắt liền vì họ cũng nhận biết con gà  của ông Xã Trưởng ở Gòi Tà Lập có cái dáng đứng oai phong, lông màu xám pha lẫn với màu đen, chân vàng nghệ, mỏ vàng. Trông sắc diện, lông cánh, chân, vẩy, cựa, đầu cổ chỗ nào người ta cũng thấy ngon lành, vừa ý. Những cái móc nghéo giao ước, quăng bắt thật rộn rịp.

Trọng tài ra lệnh trận đá bắt đầu. Ông Xã Trưởng ở một góc trường gà, ông Sáu Thiện ở một góc đối diện. Cả hai niệm chú, một thứ tiếng mà không ai hiểu gì hết. Một tay chận ngực con gà, một tay nắm ngay chỗ đuôi gà, thủ thế. Trọng tài nói hai thứ tiếng, cấm không ai được đẩy gà của mình tấn công trước gà đối phương vì đó là lợi thế, ăn gian những người đá gà. Cái đẩy mạnh đó rất nguy hiểm, nhiều khi con gà đối phương chưa buông ra, chưa sẵn sàng con gà được đẩy tới đá liền. Vì  vậy, cho  công  bình, hai bên giữ chặt gà lại chỉ để cho chúng nhìn nhau chuẩn bị xáp trận. Cả hai buông tay ra nhẹ nhàng, không ai được đẩy con gà mình tới tấn công trước. Khi hai bên buông gà ra, lẹ làng bước ra khỏi trường đá ngay. Tiếng Miên tiếng Việt nói qua nói lại rộn rã, cuộc đá hàng xáo và quăng bắt vẫn tiếp tục dài dài.

Hết hiệp một, hai con gà như chưa nóng máy chỉ lừa thế, tránh né nhau nên không có con nào bị thương tích gì cả. Trận đấu hơi chìm xuống, nhưng mới vào hiệp hai, con gà chuối của ông Sáu Thiện tấn công liền, nã hai ba phát tới tấp một cú “xí mứng” như một võ sĩ đánh thẳng vào mặt bằng cả hai tay, đàng nầy con gà chuối dùng hai chân với hai cựa dài giáp công lại nhảy đâm thẳng vào đầu vào cổ con gà xám đen, nó cũng rất nhanh né tránh nhưng không còn kịp nữa, một cái cựa phải đâm thẳng vào cổ máu phọt ra có vòi.

- Đổ máu rồi, đổ máu rồi. Con gà chuối ngon lành quá.

Mọi người nhao nhao lên. Vừa mới thấy con gà xám đen máu me tùm lum; như lấy bình tĩnh, nó dùng hết sức tàn của mình nhảy tưng lên thật cao đá hai chân cùng một lúc. Một cựa trúng vào mặt, một cựa trúng vào cổ, con gà chuối chới với té lăn nằm một đống nhưng vẫn còn cục cựa. Con xám đen cũng hết xí quách, máu me ra quá nhiều cũng nằm bất tỉnh một góc. Cả hai con không tài nào đứng dậy tiếp tục trận đấu.

Trọng tài đếm tới tiếng thứ mười, hai con không còn sức lực, ngất ngư thoi thóp, trọng tài xử huề, không bên nào thắng cả. Hai bên bắt gà ra. Lấy khăn thấm nước lau các vết thương, dùng miệng hút hết máu bầm, máu độc ra,dùng kim chỉ khâu lại vết thương, xoa nghệ.

Sau đó ông Sáu Thiện phun rượu có tẩm ngải trắng. Chỉ vài phút sau, con gà chuối đứng vững được. Mọi người thở phào nhẹ nhõm, cũng may vết đâm trên trên mặt rất sâu nhưng không trúng vào mắt. Người ta hy vọng con gà chuối sẽ còn tiệp tục cuộc đấu đá oai hùng sau nầy.

Còn gà ô của ông Sáu Thiện cũng thắng một trận oanh liệt với một con gà của ông đại điền chủ người Miên ở Gòi Tà Lập, dù trận đấu kéo sang đến hiệp thứ năm mới kết thúc.

Ông Sáu Thiện mang theo ba con gà, hai thắng một huề. Một kỷ lục của thầy gà, tiếng tăm của ông vang dậy như sóng cồn. Hôm đó đá được tất cả bảy trận. Chiều đến mọi người ăn nhậu no say. Ông Quận Trưởng xin kiếu về trước. Còn lại đám đệ tử và dân địa phương sát phạt nhau bằng đánh me và đánh đề suốt đêm tới sáng.

Hôm sau, vừa ăn cơm trưa xong, chưa tới mười giờ thiên hạ lại tiếp tục cáp độ đá gà tiếp. Trận đá gà lịch sử năm ấy kéo dài cả một tuần lễ, một dấu ấn nhớ đời của người dân xứ Bà Bài.                                             

         

Trở Lại Trang hồi ký

    

Trở Lại Trang Chính

Những Danh Nhân Tuổi Dậu Nổi Tiếng Trong Lịch Sử Việt Nam

Tượng đài Đại thi hào Nguyễn Du

Tết Nguyên đán Đinh Dậu năm 2017 – năm con Gà cũng không nằm trong ngoại lệ đó.

1. Ngô Quyền (Kỷ Dậu 899-Giáp Thìn 944)

Ngô Quyền quê ở Đường Lâm, huyện Phúc Lộc, Châu Giao (nay là xã Đường Lâm, thị xã Sơn Tây, Hà Nội). Ông là một danh tướng dựng nên vương nghiệp nhà Ngô.

Ông đã hai lần đánh bại quân Nam Hán xâm lược (lần I năm 930-931; lần II năm 938 trên sông Bạch Đằng).

Chiến thắng Bạch Đằng có ý nghĩa lịch sử to lớn, là mốc son chói lọi chấm dứt hơn một nghìn năm Bắc thuộc, mở ra một kỷ nguyên mới trong lịch sử dân tộc: kỷ nguyên phát triển của quốc gia phong kiến độc lập, tự chủ, thời kỳ trưởng thành của dân tộc Việt Nam.

Chiến thắng đó cũng để lại nhiều kinh nghiệm quý, nhất là nghệ thuật đánh bại quân xâm lược ngay từ cửa ngõ đất nước.

Năm Kỷ Hợi 939, Ngô Quyền xưng vương, mở nền độc lập tự chủ cho nước ta.

2. Đinh Bộ Lĩnh (Ất Dậu 925-Kỷ Mão 979)

Đinh Bộ Lĩnh vốn tên là Hoàn, Bộ Lĩnh là tước quan của sứ quân Trần Lãm phong cho. Ông quê ở Hoa Lư, châu Đại Hoàng (nay là huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình). Ông là con quan Thứ sử Châu Hoan thời Dương Diên Nghệ là Đinh Công Trứ.

Năm Ất Sửu 965, Nam Tấn vương Ngô Xương Văn mất, con là Xương Xí nối nghiệp, quá suy yếu phải về đống giữ đất Bình Kiều (Hưng Yên).

Ông thừa thế hưng binh đánh lớn, chỉ trong một năm dẹp yên được loạn 12 sứ quân. Ông được xưng tụng là Vạn Thắng vương.

Năm Mậu Thìn 968, ông lên ngôi vua, tôn hiệu là Đại Thắng Minh, đặt hiệu nước là Đại Cồ Việt, đóng đô ở Hoa Lư. Ông chính là người có công lớn trong việc thống nhất đất nước.

Năm Canh Ngọ 970, ông bắt đầu đặt niên hiệu là Thái Bình. Ông cho đúc tiền đồng (là tiền tệ cổ nhất ở Việt Nam) gọi là tiền đồng Thái Bình.

3. Giang Văn Minh (Quí Dậu 1573-Đinh Sửu 1637)

Giang Văn Minh là văn thần đời Lê Thần Tông. Ông quê làng Mông Phụ, huyện Phú Lộc, Châu Giao (nay là xã Đường Lâm, thị xã Sơn Tây, Hà Nội).

Năm Mậu Thìn 1628, ông đã là Tự Khanh, tước hầu. Năm 1637, ông được cử làm phó sứ sang nhà Thanh dâng lễ cống.

Đại thần nhà Thanh ra câu đối “Đồng trụ chí kim đài dĩ lục” dịch là “Cột đồng đến nay rêu đã xanh” và ông đối lại hiên ngang “Đằng giang tự cổ huyết do hồng” dịch là “Sông Đằng từ xưa máu còn đó.”

Vế đối của Giang Văn Minh khiến nhà Thanh giận, giết chết ông, tẩm xác ông vào thủy ngân đưa trả về nước.

Ông được truy tặng Tả thị lang Bộ Binh, tước Vinh Quận Công, đồng thời ông được ban tặng câu “Sứ bất nhục quân mệnh, khả vi thiên cổ anh hùng” (tức là sứ thần không làm nhục mệnh vua, xứng đáng là anh hùng thiên cổ).

4. Đoàn Thị Điểm (Ất Dậu 1705-Bính Dần 1746)

Bà có hiệu là Hồng Hà nữ sỹ, con Đoàn Doãn Nghi và Võ Thị, em danh sỹ Đoàn Doãn Luân.

Bà là một nữ sỹ tài danh đầu thế kỷ ​18 sinh ra trên đất Kinh Bắc. Bà để lại nhiều bài thơ tràn trề tình cảm, da diết, u hoài và tập Truyền kỳ tân phả đầy ấn tượng.

Bản dịch song thất lục bát tác phẩm “Chinh phụ ngâm” của bà được đánh giá là công trình dịch thuật từ thơ chữ Hán ra thơ Nôm hoàn hảo nhất trong nền thi ca nước ta thời xưa.

5. Nguyễn Gia Thiều (Tân Dậu 1741-Mậu Ngọ 1788)

Nguyễn Gia Thiều là nhà thơ đời Lê Hiển Tông, hiệu Tân Trai, tước Ôn Như Hầu. Ông sinh ngày 6 tháng 2 năm Tân Dậu 1741 tại Kinh Bắc (nay là Bắc Ninh).

Ông được chúa Trịnh nuôi ăn học từ nhỏ. Lớn lên thành một trang thanh niên tuấn kiệt, văn võ toàn tài, được chúa Trịnh trọng dụng.

Năm 1759, ông được phong Hiệu uý, Quân trung mã tả đội. Năm 1763, ông được phong Chỉ huy Thiêm sự.

Năm 1771, ông được làm Tổng binh xứ Hưng Hoá và được phong tước Ôn Như Hầu.

Tuy vậy, Nguyễn Gia Thiều không chịu sống trong vòng cương tỏa, chán đường công danh trước cảnh loạn li, nên thường bỏ nhiệm sở, về Thăng Long uống rượu, làm thơ, luận đàm triết học.

Các tác phẩm nổi tiếng của ông: “Ôn Như thi tập,” “Tây Hồ thi tập,” “Từ Trai thi tập,” “Cung oán ngâm khúc.”

6. Nguyễn Huệ (Quý Dậu 1753-Nhâm Tí 1792)

Ông là Anh hùng dân tộc, có tên là Quang Bình, Văn Huệ, nhân dân Bình Định đương thời gọi ông là Ông Bình, hay Đức ông Tám. Thân phụ ông họ Hồ sau đổi thành họ Nguyễn, người gốc Hưng Nguyên, Nghệ An.

Năm Tân Mão 1771, anh em ông lập đồn trại ở Bình Định chiêu tập nghĩa quân chống lại triều đình phong kiến chúa Nguyễn do quyền thần Trương Phúc Loan tác quái. Anh em ông thường lấy của cải của người giàu chia cho người ngèo.

Năm Cảnh Hưng thứ 37, 1776, ông cầm quân vào đánh Bình Thuận, tiêu diệt đạo quân của chúa Nguyễn đang tá túc ở khu vực này. Tiếp đó cùng Nguyễn Lữ vào bình định đất Gia định.

Năm Nhâm Dần 1782, Nguyễn Huệ và Nguyễn Nhạc vào Nam đánh Nguyễn Ánh, Ánh thua phải bỏ chạy ra đảo Phú Quốc.

Cuối năm 1784, Nguyễn Ánh đem quân Xiêm về đánh chiếm Sa Đéc. Ngày 18/1/1785, Nguyễn Huệ đem quân vào Gia Định, đánh một trận quyết liệt tiêu diệt hơn 20.000 quân Xiêm. Nguyễn Ánh cùng đồng bọn cũng chạy theo quân Xiêm sang tá túc ở ngoại thành Băng Cốc.

Năm 1786, ông cùng Nguyễn Hữu Chỉnh đem quân ra Bắc diệt họ Trịnh, bình định xong đất Bắc.

Mùa Xuân năm 1789, Hoàng đế Nguyễn Huệ lấy hiệu là Quang Trung cùng 10 vạn quân thần tốc ra Bắc đánh tan quân Thanh xâm lược do Tôn Sĩ Nghị cầm đầu.

Tôn Sĩ Nghị bỏ chạy về nước quên cả mặc áo giáp. Thái thú Sầm Nghi Đống đóng quân ở Đống Đa quá khiếp sợ thắt cổ tự tử.

Ngày mồng Năm Tết Kỷ Dậu (1789), ông và nghĩa quân vào thành Thăng Long mình còn vương thuốc súng, được nhân dân đón tiếp tưng bừng.

Trong những năm làm vua, ông đã ban hành nhiều chính sách tiến bộ trên các lĩnh vực kinh tế, văn hoá, giáo dục. ông là một vị anh hùng lỗi lạc, một nhà chính trị quân sự kiệt xuất của Việt Nam.

7. Nguyễn Du (Ất Dậu 1765 – Canh Thìn 1820)

Ông là đại thi hào của Việt Nam, tự Tố Như, hiệu Thanh Hiên. Ông quê ở làng Tiên Điền, huyện Nghi Xuân, trấn Nghệ An (nay là huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh) nhưng được sinh ra ở Thăng Long-Hà Nội.

Năm 1802, dưới triều Gia Long, ông được bổ làm tri huyện Phù Dung, rồi làm tri phủ Thường Tín.

Năm 1805, ông được thăng hàm học sinh điện Đông các rồi làm Cần Chánh điện học sỹ, rồi làm chánh sứ nhà Thanh. Đi sứ về ông được làm Hữu tham tri bộ Lễ.

Nguyễn Du đã để lại cho kho tàng văn học Việt Nam nhiều tác phẩm có giá trị như “Truyện Kiều,” “Độc tiểu Thanh ký,” “Văn tế thập loại chúng sinh,” “Thanh Hiên thi tập”…

Trong số đó, Truyện Kiều là một kiệt tác văn học đã chinh phục được nhiều thế hệ bạn đọc; đồng thời là tác phẩm được chuyển ngữ sang hơn 20 ngôn ngữ khác nhau trên thế giới với trên 35 bản dịch.

8. Trịnh Hoài Đức (Ất Dậu 1765-Ất Dậu 1825)

Ông là danh sỹ thời Nguyễn sơ, tự là Chỉ Sơn, hiệu Cấn Trai.

Năm 1788, ông thi đỗ làm quan dưới triều chúa Nguyễn Ánh. Đến khi Gia Long lên ngôi, ông càng được trọng dụng. Nhiều lần đi sứ Phương Bắc, làm đến Thượng thư bộ Lại, kiêm bộ Hình và Phó tổng tài Quốc sử quản.

Ông nổi tếng văn chương một thời, cùng Lê Quang Định và Ngô Nhơn Tịnh đựoc người đời tặng là “Gia định tam gia.”

Thơ nôm của ông còn được truyền tụng khá nhiều: “Cấn Trai thi tập,” “Bắc sự thi tập.” Ngoài ra ông còn bộ “Gia Định thành thông chí,” khảo cứu về địa lý, lịch sử một miền đất nước.

9. Nguyễn Trung Trực (Đinh Dậu 1837-Mậu Thìn 1868)

Quê ông ở phủ Tân An, tỉnh Gia Định (Nay thuộc Long An).

Tên tục gọi là Quản Chơn hay Quản Lịch. Sau khi đốt cháy tàu Pháp L’Espérance trên sông Nhật Tảo, ông đổi tên là Nguyễn Trung Trực.

Năm 1867, ông được triều đình Huế phong chức Hà Tiên thành thủ uý để trấn giữ đất Hà Tiên.

Sau khi thành Hà Tiên thất thủ, ngày 23/6/1867, ông rút quân về Rạch Giá tiếp tục cuộc chiến đấu, lập căn cứ Hòn Chồng.

Ngày 16/6/1868, ông cho quân đánh úp đồn Kiên Giang tiêu diệt địch và làm chủ tình hình được 5 ngày. Giặc Pháp phản công, ông rút ra đảo Phú Quốc lập căn cứ chống giặc Pháp lâu dài.

Đến tháng 10/1868, để đảm bảo lực lượng nghĩa quân và nhân dân trên đảo, ông tự ra nộp mình cho giặc bắt.

Ngày 27/10/1868, giặc Pháp đem ông ra hành hình ở chợ Rạch Giá, khi đó ông 31 tuổi.

10. Trương Vĩnh Ký (Đinh Dậu 1837-Mậu Tuất 1898)

Trương Vĩnh Ký là một học giả, tự là Sĩ Tải, trước tên là Chánh Kí, sau đổi là Vĩnh Kí.

Ông vốn theo đạo Thiên chúa, có tên thánh là Jean Baptise, hay Petrus Kí. Quê ông ở tỉnh Vĩnh Long.

Ông là người thông thạo 15 ngoại ngữ phương Tây và 11 ngoại ngữ phương Đông. Người đương thời liệt ông vào hàng 18 nhà bác học trên thế giới.

Năm 1863, ông cùng Tôn Thọ Tường làm thông dịch viên cho phái đoàn Phan Thanh Giản sang Pháp điều đình chuộc 3 tỉnh miền Đông. Sau khi về nước, ông làm chủ bút tờ Gia Định báo-tờ báo đầu tiên bằng tiếng Việt (năm 1868).

Năm 1898 ông mất, thọ 61 tuổi và để lại hơn 100 bộ sách giá trị.

11. Phạm Ngọc Thạch (Kỷ Dậu 1909-Mậu Thân 1968)

Phạm Ngọc Thạch quê Quảng Nam. Sau cách mạng Tháng Tám, ông là Chủ tịch ủy ban kháng chiến hành chính khu Sài Gòn-Gia Định, rồi ra Bắc, được cử làm Bộ trưởng Bộ Y tế đầu tiên của Việt Nam.

Ông có nhiều cống hiến xuất sắc cho nền y tế nước nhà, đặc biệt là trong việc phòng chống bệnh sốt rét và bệnh Lao.

Phạm Ngọc Thạch hy sinh ở chiến trường miền Đông Nam Bộ năm 1968.

12. Bùi Xuân Phái (Tân Dậu 1921-Mậu Thìn 1988)

Bùi Xuân Phái là hoạ sỹ bậc thầy trong việc mô tả phố phường và tạo nên một trường phái hội hoạ đặc trưng của Việt Nam với tên “Phố Phái.”

Ông quê ở Hà Tây (nay là Hà Nội), xuất thân từ làng tranh dân gian Kim Hoàng.

Các bức Cánh võng, Văn Miếu, Ô Quan Chưởng, Phố cổ Hội An… đã được giới am tường nghệ thuật đánh giá cao. Đề tài ông vẽ đã trở thành một trường phái hội họa đặc trưng của Việt Nam với tên Phố Phái./.

Cập nhật thông tin chi tiết về Lịch Sử Những Giòng Gà Mỹ (Gà Hatch) trên website Raffles-design.edu.vn. Hy vọng nội dung bài viết sẽ đáp ứng được nhu cầu của bạn, chúng tôi sẽ thường xuyên cập nhật mới nội dung để bạn nhận được thông tin nhanh chóng và chính xác nhất. Chúc bạn một ngày tốt lành!